Zoek

Laatste columns

Jaap B Emoticons
Jaap B, 30-6-2010

finus Wat nou: column?
finus, 20-4-2010

Remco Re-creatie
Remco, 7-4-2010

K164 (carneool)
Late Roeping (21/21, slot) (Jaap B)
Late Roeping (20/21) (Jaap B)
Late Roeping (19/21) (Jaap B)
Late Roeping (18/21) (Jaap B)
Late Roeping (17/21) (Jaap B)
Late Roeping (16/21) (Jaap B)
Late Roeping (15/21) (Jaap B)
Late Roeping (14/21) (Jaap B)
Late Roeping (13/21) (Jaap B)
Late Roeping (12/21) (Jaap B)
Late Roeping (11/21) (Jaap B)
Late Roeping (10/21) (Jaap B)
Late Roeping (9/21) (Jaap B)
Late Roeping (8/21) (Jaap B)

Emoticons

Jaap B

woensdag 30 juni 2010 door Jaap B

Vraagtekens, uitroepteken en aanhalingstekens waren tot 1982 leestekens die een geschreven zin een zekere lading meegaven. Vaak nuttig, maar even vaak overbodig. Als je de volgende zin leest: 'Komt Jantje vanmiddag spelen, vroeg moeder', zal niemand het vraagteken missen, omdat de vraag al in de zin is opgesloten. Toch hoort er te staan "Komt Jantje vanmiddag spelen?" vroeg moeder.

Hetzelfde geldt voor een zin als 'Kom van dat dak af, schreeuwde vader naar de Sint.' Ook hier is het leesteken, het uitroepteken, overbodig. De taal spreekt ook in dit geval een duidelijke taal. Toch gebruiken we het teken in de meeste gevallen, uit gewoonte.

Ten slotte gebruiken we aanhalingstekens om aan te duiden dat we iets quasi grappigs, verdrietigs of anderszins bedoelen: 'Ze denkt zeker dat ze "Moeder Teresa" is', als we het niet letterlijk bedoelen, maar spottend. Nog niet zo lang geleden, tot het begin van de internetrevolutie kende iedereen die leestekens en paste ze correct toe. Nou ja, de mensen die een beetje konden schrijven.

Na 1982 kwamen er smileys. Ik hoef niet uit te leggen wat een smiley is: het staat voor 'fun', voor grappig en blij. Een soort toevoeging aan iets wat toch al duidelijk was. "Ik voel me vandaag erg happy” gevolgd door een smiley. Later kwamen er tekentjes bij, samengesteld uit normale schrijfmachinetekens, op ieder toetsenbord aanwezig: :-) en :-( aangevuld met tekens voor sarcasme, verdriet en nog een handjevol. Tegenwoordig zijn er duizenden tekentjes, al of niet bewegend om even zovele gemoedsaandoeningen zichtbaar te maken: de emoticons.

Een emoticon is een zogenaamd portmanteau, een kofferwoord, samengesteld uit het Engelse emotion en icon. Hoe grappig tekentje ook: het is een verarming van onze taal. Niet langer voelen velen zich genoodzaakt hun woorden met zorg te kiezen, nee, je roept maar wat, zet er een tekentje achter en daar kun je je later altijd achter verschuilen, tenminste als iemand de moeite neemt erop te reageren. Als ik iemand op internet een domme muts zou noemen en er een :-) achter zou zetten, zou het hetzelfde zijn als iemand een klap in het gezicht geven en er meteen achteraan zeggen: Sorry, dat meende ik niet.

Ik geloof dat het onze webmaster was die emoticons verdedigde met de opmerking dat je bij geschreven taal geen intonatie kan horen en dat een emoticon daarbij een goed hulpmiddel kan zijn. Inderdaad, kán zijn, maar het maakt schrijvers en schrijfsters lui en ongevoelig voor de verantwoordelijkheid van een goed taalgebruik. Met emoticons kun je de meest onnozele, de grofste dingen beweren op internet, want als je er een :-) achter plaatst, kun je je verschuilen achter 'Het was grappig bedoeld', terwijl je ondertussen toch je statement hebt gemaakt. Dat kwalificeer ik als een achteruitgang van onze taal (maar eigenlijk bedoel ik: lafheid). Dus: weg met de emoticon, leve het leesteken!

Adverteren bij Daisycon
4 reacties
citeer
Lennard schreef op donderdag 01 juli 2010 om 13:27
Lennard
Moah, het spijt me zeer, maar ik ben het niet altijd met u eens.
Hoewel ik erg goed in het verhaal kan komen moet ik eerlijk zeggen dat ik zelf erg vaak emoticons gebruik, en zo ook een groot gedeelte van de mensen die ik ken.

als ik de zin schrijf:
Je bent een domme muts :-)

kun je inderdaad iemand "een klap in haar gezicht geven, en daarna direct sorry zeggen", maar anderzijds kan het ook een soort sarcasme uitdrukken, en het dus wel positief bedoelen.

Een emoticon als :P kan gewoon uitdrukken dat je de draak met iemand steekt, en houdt toch ook niet per se in dat je letterlijk je tong naar iemand uitsteekt.
Enzovoorts...

En natuurlijk kunnen leestekens en emoticons perfect worden gecombineerd (als je dat doet werken ze al helemaal, zoals onze webmaster al zei, als hulpmiddel om emotie uit te drukken)

bijvoorbeeld:
Ik vind Apekool een fanstastisch woord! =D

Nu... dat zegt precies wat ik bedoel, terwijl het zonder emoticon ook boos (o.i.d.) bedoeld had kunnen zijn.

Ik weet niet precies wat ik moet concluderen, maar in ieder geval ben ik het er niet mee eens dat emoticons moeten worden afgeschaft!

En daarnaast moet je gewoon geen vervelende dingen over mensen schrijven (noch op internet, noch elders).

Dus...
Een goed column, maar ik ga stiekem wel verder met het gebruik van emoticons. Het staat gewoon vrolijk =D
citeer
Lennard schreef op donderdag 01 juli 2010 om 13:30
Lennard
Hm... ik snap het systeem van schrijven in zo'n klein blokje nog niet helemaal. Excuses voor de vele enters en ruimtes in het vorige stuk, ik ben nog nieuw, en een kneus, dus ik hoop dat jullie het me wel ooit kunnen vergeven =P
(die "=P" geeft dus aan dat ik een beetje de draak steek met mijn eigen fouten, en mijn hoop op vergeving, omdat ik er van uit ga dat jullie vriendelijk genoeg zijn om een kneus zijn kleine foutjes te vergeven)
citeer
Arnoldho schreef op vrijdag 02 juli 2010 om 00:26
Arnoldho
Goed geschreven, maar ik ben het niet altijd met je/u eens. Juist het ontbreken van emoticons leverde nogal eens verwarring en misverstanden op op de diverse chatsites en vergelijkbare internetboxes of zoiets. Zelf probeer ik zo weinig mogelijk mee te doen aan dat soort dingen, juist omdat je bij het gebruik van woorden geen intonatie kunt aangeven. Dankzij de toevoeging van emoticons kun je nu in ieder geval de strekking duiden. Een verrijking van de taal is het zeker niet, maar een verduidelijking van de boodschap kan het wel zijn.
citeer
Eigenheimer schreef op woensdag 07 juli 2010 om 19:14
Eigenheimer - Jurylid
Wat mij aan deze ‘column’ opvalt, is dat deze voorbij gaat aan de moderne communicatietechnieken. Het is anno 2010 niet langer mogelijk om alle geschriften op één lijn te stellen. Het betoog tegen het gebruik van emoticons gaat tezeer uit van het oude, bekende gebruik van teksten. Dit gebruik, dat varieert van literaire teksten tot krantenartikelen tot persoonlijke brieven, is ook vandaag nog volop aan de orde en in zoverre ben ik het roerend met de inhoud van de tekst eens. Wie ervoor kiest om een ‘gedegen’ tekst te schrijven, bijvoorbeeld door een uiteenzetting over een woord te maken of door een beargumenteerd betoog te schrijven, kan zich beter verre van het gebruik van emoticons houden. Vervangende gelaatsuitdrukkingen zijn niet eigen aan een goede tekst; het betoog in de column brengt dit aspect op het scherpst van de snede.
Wat is er dan veranderd in de loop der tijd? Er zijn vele soorten geschreven communicatiemethoden bijgekomen, die afwijken van hetgeen vroeger bekend was. Deze ontwikkeling begon met e-mail en is daarna verder ontwikkeld; denk aan chatten, facebooken en twitteren. Internet heeft een deel van het sociale domein overgenomen, maar het is een vergissing om te stellen dat bijvoorbeeld chat- of twitterberichtjes gelijk staan aan de tekst van een boek, artikel of brief. Integendeel, ze staan zo dikwijls juist dichter bij het gesproken woord. Chatberichtjes zijn niet bedoeld om polemieken aan te gaan of uiteenzettingen te geven, ze zijn (onder andere) bedoeld om iemand snel ergens van te verwittigen of gewoon om even ‘hoi’ te zeggen. Het niveau ervan ligt eindeloos laagdrempeliger.*
Zelfs e-mail an sich heeft een ontwikkeling ondergaan. Daar e-mailberichten zo makkelijk en goedkoop kunnen worden verstuurd, is een nieuw gebruik ervan ontstaan, dat uitgaat van een snel doorgeefluik. De hoeveelheid hap-slik-wegcommunicatie is daarmee ook aanzienlijk toegenomen en de kans dat taal verkeerd wordt geïnterpreteerd is bij deze communicatievormen groot. De emoticons verhelpen dit probleem echter grotendeels.
Of men deze ontwikkeling nu als positief of negatief beschouwt, doet in deze discussie weinig ter zake, want de tijd heeft geleerd dat deze een feit is gebleken. Ook het internetforum, waaronder woordvandedag.nl, heeft een eigen, specifieke plaats in het spectrum. Afhankelijk van het doel van de schrijver zweven reacties tussen ‘formeel’ en ‘informeel’. Lettend op de context kunnen emoticons dus wel of niet wenselijk zijn. Ik vermoed echter dat het betoog is begonnen vanwege het (mogelijk abusievelijke) gebruik van emoticons om daarmee een schuilplaats voor de schrijver te creëren. Zit ik er ver naast wanneer ik aan de discussie bij het WvdD berispen denk?

* Een ontwikkeling die ik zelf veel zorgwekkender vind dan emoticons, is het gebruik van msn- of sms-taal. Veel woorden worden verkort en de jeugd maakt zich rap meester van deze ‘taal’. Dat loopt echter verkeerd af wanneer de correcte taal niet tegelijkertijd wordt aangeleerd. Het valt mij op internet bijvoorbeeld op hoe opvallend vaak ‘egt’ in plaats van ‘echt’ wordt geschreven, maar erger is nog dat veel jongeren überhaupt niet weten dat zij dit fout doen.