• Vandaag
• Top 20
• Archief
  • Laatste woorden
  • Hoogst gewaardeerd
  • Laagst gewaardeerd
  • Woorden A-Z
• Columns
  • Emoticons
  • Wat nou: column?
  • Re-creatie
  • K164
  • Late Roeping (21/21, slot)
• Statistieken
  • Meeste inzendingen
  • Meeste Woorden v/d dag
  • Meest actieve schrijvers
  • Meest bediscussïeerde woorden
  • Alle gegeven cijfers
• Mijn Woordvandedag
  • Registreren
  • Mijn Profiel
• Informatie
  • Over de jury
  • Contact
  • RSS Syndicatie
  • Google module
  • WVDD op je mobiel!
• Abonnementen
  • WVDD in je mail
  • WVDD op je mobiel

  Het woord van maandag 19 januari 2009

7,1

stem 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

Noen

1. middag (12 uur als tijdstip of tussen 12 en 1 als tijdsduur) 2. middagmaal Latijnse herkomst: ""(hora) nona"" (het negende (uur)). Oorspronkelijk (en letterlijk) werd met ""de noen"" het 9de uur van de kerkelijke dagindeling bedoeld. Omdat vroeger de dag gemiddeld om 6 uur 's ochtends begon, gaat het hier over zo'n 3 uur in de namiddag.

23 reacties

Ward schreef op maandag 19 januari 2009 om 01:39

het doet me denken aan Hugo Claus, of Permeke, net als "goesting". Ik krijg visioenen van dikke soep met donkerbruin brood, trekpaarden op het veld en koeien die moeten kalveren. Voor mij een 10.

Nirina schreef op maandag 19 januari 2009 om 04:04

Weer een excuus om laat op te staan; of lees ik te goed?

Eigenheimer schreef op maandag 19 januari 2009 om 05:49

Och ja, het bekende puzzelwoord. Ik kan mij nog goed herinneren dat mijn oma dit woord heel dikwijls in de mond nam: "Het is al bijna noen, ik zal de tafel vast klaarzetten".
Toch hoor ik het jongere mensen ook nog wel zeggen. Zelf gebruik ik het zo af en toe, om te voorkomen dat het de historie in verdwijnt.

leo schreef op maandag 19 januari 2009 om 05:59

ja het zijn woorden die aan het verdwijnen zijn , en eigenlijk is dat spijtig , een 8

bonsai schreef op maandag 19 januari 2009 om 09:01

is dit belgisch of zuid nederlands oid? gebruik het nooit..
vind zelf 'theetijd' leuker!

een 6 omdat ie van pitt is

Homer schreef op maandag 19 januari 2009 om 09:41

helaas wordt dit woord te weinig gebruikt door de jeugd ( ook ik gebruik het niet ) .Maar wel een leuk woord .

Jaap B schreef op maandag 19 januari 2009 om 09:51

Tot in de vijftiger jaren werd rond twaalf uur, half een, overal in het Nederlands taalgebied het noenmaal gebruikt. Dat woord is onder invloed van het Engelse 'lunch' nagenoeg verdwenen. Wat jammer, nou. Ter compensatie wordt het Nederlandse noen weer wel in het Engelse gebruikt, noon (zie hieronder).
In het kloosterleven wordt het woordje noen nog wel gebruikt. Kloosterlingen bidden op vaste tijden koorgebeden, ook wel 'getijden' genaamd. De acht getijden zijn: metten, lauden, prime, terts, sexten, none of noon, vespers en completen. De none of noon duidde op (zie hierboven bij de uitleg van pitt) het middaguur. Hoe dit uur in ons taalgebruik van drie uur naar twaalf uur is verschoven? Ik weet het niet. Iemand?
In 1952 draaide met enorm succes de film High Noon met Cary Cooper en Grace Kelly, de latere Prinses Gracia van Monaco. Ook daarvan viel het hoogtepunt om twaalf uur 's middags.
Een van de leuke aspecten van deze site is het laten zien van schier vergeten woorden. Ik ben de jury altijd weer dankbaar als ze zo'n woord waardig bevinden om het te schoppen tot WvdD. Bedankt Pitt, bedankt jury!

vrtx schreef op maandag 19 januari 2009 om 10:34

Ik ken het dan weer van Clouseau (my guilty pleasure :-P) Uit " Anne " : We duiken terug de lakens in en we vrijen tot de noen.

Alter Vau schreef op maandag 19 januari 2009 om 11:17

Het doet me altijd denken aan een kerstliedje (Maria die zoude naar Bethlehem gaan/ Kerstavond voor de noene). Een mooi woord.
In de kloosterpraktijk is de gebedsdienst 'noon' na het middagmaal. Dit komt dan neer op ongeveer twee uur 's middags. Ikzelf zou het logisch vinden om namiddag te gebruiken voor 12.00h tot 18.00h, middag voor de tijd rond 12.00h en noon voor rond 15.00h. In de praktijk is het anders.

pitt schreef op maandag 19 januari 2009 om 11:45

Ik geniet van de vele reacties op "mijn" woord. Al lijkt het een nietig, onbeduidend woordje, ik vond het zelf ook de moeite waard om het niet in de vergeethoek te laten belanden.

Klavertwee schreef op maandag 19 januari 2009 om 11:59

Not mine

pevem schreef op maandag 19 januari 2009 om 12:31

De none of noon duidde op (zie hierboven bij de uitleg van pitt) het middaguur. Hoe dit uur in ons taalgebruik van drie uur naar twaalf uur is verschoven? Ik weet het niet. Iemand?

Ik heb twee verklaringen gevonden voor de verschuiving van noon (noen) van 15.00 naar 12.00 uur:
Deze verandering vond plaats in de 12de eeuw, toen de tijd van het gebed verschoof van het 9de naar het 6de uur. Of: omdat de tijd van het middagmaal verschoof. Of beide.
Ik zit te weinig in het middeleeuwse kloosterleven om hier verder een zinnig woord over te zeggen.

carneool schreef op maandag 19 januari 2009 om 12:33

Een stukje taal en cultuur om te bewaren. Een 8.

Jaap B schreef op maandag 19 januari 2009 om 12:48

AlterVau: de getijden verliepen oorspronkelijk met een interval van drie uur, zoals de namen al aangeven: prime = het eerste uur, terts = het derde uur etc. De noon of none is het negende uur en zoals pitt uilegde zou dat dus om drie uur 's middags zijn, de vespers om zes uur (nog altijd, volgens mij) en later, om negen uur, de completen om de dag af te sluiten. 's Middags is van 12 tot 6 uur, de voormiddag is van 12 tot 3 en de namiddag van 3 tot 6 uur en - vreemd genoeg - heet de tijd rond 12 uur 'tussen de middag', maar misschien is dat een afkorting van 'tussen de ochtend en de middag'? Noen is in dat geval korter en krachtiger.
Net voor het verzenden van deze opmerkingen keek ik op Wikipedia; in Vlaanderen - staat daar te lezen - hanteert men een ander begrip voor 'middag'. Daar duurt de middag van 12 tot 13.30 uur, de middagpauze dus.
Nog even doorgezocht: en daar vond ik dat Benedictus in de 11de eeuw de regels voor kloosterlingen had opgesteld. Ze mochten éénmaal per dag eten, en dat was na de noen, het gebed van 3 uur 's middags. Daarom heet het het 'noenmaal' en het heeft dus - lijkt mij - niets te maken met de betekenis die wij tegenwoordig geven met ons tijdstip van twaalf uur. Tot zover de woorden van het Heilig Evangelie...

swimmer schreef op maandag 19 januari 2009 om 12:49

Geen mooi woord als je het ziet of uitspreekt - maar de betekenis en geschiedenis ervan is er wel een hele hoge cijfer waard.

Dank je wel pitt! :)

christiaan81 schreef op maandag 19 januari 2009 om 13:10

Ik ken het als Zuid-Limburgs (NL) dialectwoord, dus wel met een andere uitspraak en schrijfwijze.

mieke schreef op maandag 19 januari 2009 om 13:47

Mooi woord, mooie klank, ik gebruik het regelmatig. Wat ik niet wist, is dat in Vlaanderen de middag van 12 tot 13.30 uur duurt, en dat zou dan de middagpauze zijn? Daar heb ik nooit iets van gemerkt, misschien omdat ik in de zachte sector werk!! De uitleg van het woord is weer prachtig en leerrijk!!

robrecht schreef op maandag 19 januari 2009 om 14:18

Dit wordt veel in het Vlaamse dialect gebruikt denk ik (ps.: weet er toevallig iemand hoe het komt dat ik niet meer kan stemmen op de woorden?:p)

enpointe schreef op maandag 19 januari 2009 om 15:23

Zo'n mooi ouderwets woord, helaas een beetje aan het verdwijnen!

Alter Vau schreef op maandag 19 januari 2009 om 17:26

Deo Gratias.
Om het gecompliceerd te maken: De on-line Van Dale zegt
voor·mid·dag, voor·mid·dag de; m -en 1 de tijd van 9-12 uur 2 eerste deel vd middag
na·mid·dag, na·mid·dag de; m -en 1 tijd na 12 uur 2 laatste deel vd middag
Gelukkig heb ik in de praktijk weinig misverstanden over de gebruikte betekenis :)
Alleen de diehard contemplatieve kloosterlingen doen tegenwoordig nog de noon.

Piet Uittebroek schreef op maandag 19 januari 2009 om 17:56

Dit wordt veel in het Vlaamse dialect gebruikt denk ik (ps.: weet er toevallig iemand hoe het komt dat ik niet meer kan stemmen op de woorden?:p)

Da's waar! Vroeger wist ik niet waaraan ik 'noen' kon koppelen. Later zag ik het woord 'noon' er in... Linken leggen maakt het een stuk makkelijker. Voor mijn part verdient dit woord een dikke 10! Ik gebruik dit zelf in, ja ja, het Vlaamse dialect!
Mooi woord dus!

Loes schreef op maandag 19 januari 2009 om 20:16

Dit wordt veel in het Vlaamse dialect gebruikt denk ik (ps.: weet er toevallig iemand hoe het komt dat ik niet meer kan stemmen op de woorden?:p)

Da's waar! Vroeger wist ik niet waaraan ik 'noen' kon koppelen. Later zag ik het woord 'noon' er in... Linken leggen maakt het een stuk makkelijker. Voor mijn part verdient dit woord een dikke 10! Ik gebruik dit zelf in, ja ja, het Vlaamse dialect!
Mooi woord dus!

En ik die dacht dat het gewoon Brugs was... Vlaams zelfs, waw :)
10!

Synoniempje schreef op zaterdag 07 februari 2009 om 14:05

Een doorsneetje. Klinkt te oud, mijn excuses.