• Vandaag
• Top 20
• Archief
  • Laatste woorden
  • Hoogst gewaardeerd
  • Laagst gewaardeerd
  • Woorden A-Z
• Columns
  • Emoticons
  • Wat nou: column?
  • Re-creatie
  • K164
  • Late Roeping (21/21, slot)
• Statistieken
  • Meeste inzendingen
  • Meeste Woorden v/d dag
  • Meest actieve schrijvers
  • Meest bediscussïeerde woorden
  • Alle gegeven cijfers
• Mijn Woordvandedag
  • Registreren
  • Mijn Profiel
• Informatie
  • Over de jury
  • Contact
  • RSS Syndicatie
  • Google module
  • WVDD op je mobiel!
• Abonnementen
  • WVDD in je mail
  • WVDD op je mobiel

  Het woord van zaterdag 23 januari 2010

6,1

stem 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

Pramen

woorden.org: 1.aansporen, aandringen, (dringend) verzoeken; 2. dwingen, pressen, onder druk zetten mijnwoordenboek.nl: drukken, dwingen, knevelen van een paard vandale: 1. drukken, knellen 2. Een dier de praam opzetten 3. kwellen 4. aansporen, aanporren uitdrukking: zich niet laten pramen (= geen extra aansporing nodig hebben om iets te doen)

12 reacties

Jaap B schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 08:21

Verouderd, gewestelijk, Belgisch-Nederlands, niet algemeen: dat zijn de vier kwalificaties die Van Dale het woord meegeeft en dat maakt het woord pramen niet erg van deze tijd en niet heel algemeen. Ik vraag mij af of dit woord deel uitmaakt van de woordenschat van de 16-jarige inzender, m.a.w.: gebruik je dit woord ooit, Aristo? Hoe ken je het en waar haal je het vandaan? Zit er een verhaal achter? Dat zou ik best eens willen weten. Pas dan ga ik mij er een oordeel over vellen.

floortjez schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 08:35

Belgisch Nederlands? Ik vraag me af in welke regio. Hier bij Leuven heb ik het nog nooit gehoord. Ik ken wel de praam vernoemd onder van Dale's nr 2, een werktuig om een paard kalm te houden door de lip te klemmen.

ha.tjepkema schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 10:07

Zeer verouderd en er is ook geen nieuw leven in te blazen.

Eigenheimer schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 10:36

De online encyclopedie maakt me niet veel wijzer. Een praam is een zeer oud type schuit, een platbodemmodel. Men gebruikt de term tegenwoordig - aldus Wikipedia - nog wel eens pejoratief om aan te geven dat een boot uit de tijd of onaanzienlijk is.
Het verband met het WvdD is daarmee natuurlijk niet gegeven.

Aristo schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 11:17

Ja, ik heb het gehoord van een vriend. Ik vind het op zich een heerlijk woord. Als ik zo een woord hoor, schrijf ik het op in een boekje. Ik gebruik ze in de verhalen die ik schrijf. Soms heb ik het gevoel dat er in onze taal vele woorden 'ontbreken', men kan een begrip, een werkwoord, een gevoel omschrijven, maar men heeft er geen woord voor.
Is het een voorwaarde voor WvdD dat een woord razend actueel is? Ik dacht dat het hier vooral draaide rond woorden; woorden die men nog niet kent, voor welke het spijtig zou zijn indien ze in vergetelheid zouden raken.
Ik kan begrijpen dat u de jeugd met alle recht hoogmoedig kan noemen (al doet u dat misschien niet, waarschijnlijk denkt u het wel), u heeft al veel meer levenswijsheid. Toch weet u vast dat u niet kan optornen tegen een taal die in tijd en wijsheid iedere mens overtreft. Woorden als pramen geven dat weer. Het Nederlands heeft de gave om oud en nieuw te verenigen.
Dat is toch het mooie aan een taal!

menno_siemensma schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 12:15

Om op je bericht/wvdd te reageren: het is een woord van de tijd dat pramen gebruikt werden met trekpaarden of later stoommachines. Het is met het verdwijnen van het gebruik ervan eigenlijk ook een literaire dood gestorven. Ik persoonlijk mis het niet maar ik begrijp je punt wel dat het niet perse een bekend woord hoeft te zijn. Hetgeen de rest aangeeft ben ik het ook mee eens, een woord dat geen echte functie meer heeft biedt weinig hoop om langs deze weg nog in gebruik te geraken. Ik moest vanochtend (vroeg) aan een woord met 2 m-en denken moet ik met enige schaamte bekennen :)

knarf schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 12:23

Ik laat mij niet pramen om wat tegen de stroom in te gaan en 'pramen' een mooi woord te vinden.

carneool schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 13:11

Toen ik het woord pramen voor het eerst zag ging er een belletje rinkelen, maar het was beslist heel lang geleden dat ik het nog hoorde, en het zal eerder zijn dat ik het nog las.
Hierbij wat informatie van Jan de Vries: Het woord kwam voor in het laat-middelnederlands, en het is een woord uit de pr-groep die iets te maken hebben met (samen)drukken, knellen, zoals daar ook zijn prangen en prakken (eten met een vork plat drukken). Premese (neusklem voor paarden) is ook een woord dat bestond in het laat-mddelnederlands. Het huidige Duitse bremsen (remmen, of m.a.w. pedaal indrukken) is er ook aan verwant.

Van Dale schrijft enkel Zuid-Nederlands bij de 4e betekenis, nl. die van aansporen, terwijl ik dit nu net de enige nog bruikbare vind. Trouwens ik vind het ‘label’ Zuid-Nederlands geen hinderpaal om WvdD te worden. Integendeel, sommige van deze woorden verdienen het om algemeen Nederlands te zijn/worden. En ik hou wel van het woord, het heeft iets. In de betekenis van aansporen wel te verstaan.

En, goed idee, Aristo, dat boekje van je.

Eigenheimer schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 13:12

het is een woord van de tijd dat pramen gebruikt werden met trekpaarden of later stoommachines. Het is met het verdwijnen van het gebruik ervan eigenlijk ook een literaire dood gestorven.

Och hemel, ik had het verband tussen de praam (zijnde een trekschuit) en de in de omschrijving vermelde paarden/dieren nog helemaal niet gelegd. En dat terwijl ik ooit een profielplaatje van Anton Pieck met daarop zo een schuit had. Over schaamte gesproken...

Jaap B schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 14:45

Even een paar reacties. Op de allereerste plaats: Aristo. Nee, ik denk helemaal niet dat je hoogmoedig bent, ik was alleen nieuwsgierig. Ik dank je voor je uitleg. Nochtans ben ik het woord nooit tegengekomen, dit was echt de allereerste keer dat ik het las, maar ik ben bang dat ik het snel weer ben vergeten. Zo gaat dat met vergane glorie.
Pramen en praam zijn twee verschillende woorden met verschillende afkomsten. Van Dale vermeldt voor wat betreft 'pramen'... nou ja dat hebben we gezien en kunnen lezen bij de uitleg van carneool, al begrijp ik niet welke druk van Van Dale je hanteert, c. In mijn 14de druk staat op pag 2766 toch heel duidelijk onder 4: Belgisch-Nederlands, en ik neem aan dat ze het dan hebben over het Belgische gebied waar Nederlands wordt gesproken.
Praam, het kleine, platboomd vaartuig, stamt uit het Tsjechisch (pram) of het Middelnederduits (pram). Een praam kon worden geboomd, maar sinds ca. 1650 ook getrokken. Dat heette 'jagen'. Een trekschuit heet ook eigenlijk een 'jaagschip', getrokken dioor een mens of 'jaagpaard' waarop een 'jager' zat. Het paard liep over een 'jaagpad' en was met het schip verboden door een 'jaaglijn'. Een personentrekschuit was vaak een snik, een snoekachtige boot (vandaar de naam) van ca. 15 m lengte.

carneool schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 15:15

al begrijp ik niet welke druk van Van Dale je hanteert, c. In mijn 14de druk staat op pag 2766 toch heel duidelijk onder 4: Belgisch-Nederlands, en ik neem aan dat ze het dan hebben over het Belgische gebied waar Nederlands wordt gesproken.

We gebruiken dezelfde 14de druk, jaap. Ik bedoelde enkel dat Van Dale niet het hele woord als Zuid-Nederlands bestempelt, (want zo kwam je reactie een beetje over, maar dat zal aan mij gelegen hebben), maar enkel in de betekenis van aansporen. Terwijl ik het nu net in die betekenis nog wel mooi vind.

-foutje verbeterd-

Draak schreef op zaterdag 23 januari 2010 om 23:51

Nu noemde wij de praam in z-Holland meestal een schouw de platte boten die door boeren gebruikt weren dmv bomen idd. Maar in andere gebieden werdt dit een prauw genoemd.