Ik snap de betekenisverschuiving niet helemaal. Een lang, pompeus en ononderbroken betoog lijkt me ook voor de Nederlandse beleving van een
tirade adequaat omschreven. Een betoog bevat naar mijn mening altijd het element van een aanklacht, zij het dat het om een beschuldiging jegens een misstand gaat (waarbij moet worden bedacht dat misstand natuurlijk subjectief is bepaald en op vele zaken betrekking kan hebben).
Wellicht kan de
tirade naderhand breder zijn getrokken? Een
tirade was naar mijn idee een felle, specifieke vorm van een pleidooi. Naast de eerder genoemde eigenschappen zit daarin een zekere overdenking (met die annotatie dat niet alle gedachten even intelligent hoeven te zijn). Als de
tirade inderdaad met tieren is verward, dan zou dit betekenen dat het ‘betoog’ (het overdenken) plaats heeft gemaakt voor het schreeuwerige? Of zit ik er zelf naast?
Volgens mij komt het vaker voor dat bepaalde specifieke woorden naar een niveau worden gehaald waar ze algemener toepasbaar zijn. Cicero is bijvoorbeeld een naam die in mij opkomt wanneer ik het woord
tirade hoor, maar wanneer ik zelf een lang, boos en ononderbroken betoog tegen een ambtenaar op het stadhuis zou houden, omdat hij niet snel genoeg werkt en ik daardoor ben benadeeld, zou ik dat ook een
tirade durven noemen, ondanks dat mijn argumenten wellicht of waarschijnlijk door emoties zouden zijn vertroebeld.